Diş telleri ve şeffaf plaklar iki ayrı ortodontik tedavi yöntemi. Bu yöntemlerden hangisi ile daha iyi ortodontik tedavi yapılabildiği konusunda kafa karışıklıkları söz konusu.  Aslında her iki yöntemin de belirli avantaj ve dezavantajları olduğu biliniyor. Uzmanlar, bu noktada doğru teşhis ile hastaya uygun ortodontik tedavi planının yapılmasının önemine dikkat çekiyor.  

‘‘Şeffaf plakların en büyük avantajı estetik’’

Ortodonti Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İlhan Ramoğlu, günümüzde yüz estetiği kavramının daha fazla önem kazanmasıyla ortodontinin her yaş grubundan hastanın talep ettiği konservatif bir tedavi yöntemi olarak öne çıktığını belirtti. Özellikle dişlerinde şekil, boyut ve renk sorunları olmayan sadece dişlerinin sıralanma bozukluğu nedeniyle estetik problemler yaşayan hastalar, dişlerinin doğallığından ödün vermeden estetik ve sağlıklı bir gülüşe sahip olmayı istiyor ve bu ortodontik tedavi ile mümkün. Prof. Dr. Ramoğlu, teknolojinin gelişimiyle birlikte ortodontide daha estetik tedavi yöntemleri sunmasının bu alana olan ilgiyi arttırdığını ifade etti. Geleneksel ortodontide kullanılan metal braketlere alternatif olarak üretilen şeffaf plakların, adından da anlaşılacağı üzere, transparan yapıları sayesinde daha az görünür olduklarını ve estetik çözümler arayan hastaların tercih sebebi olduğunu da sözlerine ekledi.

‘‘Şeffaf plaklarla ağız hijyenin sağlanması daha kolay’’

Şeffaf plakların avantajlarıyla ilgili bilgi veren Prof. Dr. İlhan Ramoğlu, ‘‘Oral hijyeninin daha kolay sağlanabiliyor olması önemli bir avantaj. Sabit tedavilerde, dişlerin üzerine yapıştırılan braketler ve bu braketlerin içinden geçen teller çevresinde yiyecek kalıntılarının tutunması için uygun alanlar oluşur. Bu alanlar sadece yiyeceklerin tutunmasını kolaylaştırmayacak, aynı zamanda dişlerin temizlenmesini de güçleştirecektir.” dedi. Bu nedenle istenilen temizlik seviyesine ulaşılabilmesi için ek metodlara ihtiyaç olacağını söyleyen Prof. Dr. Ramoğlu, harcanan sürenin de artacağını belirtti. Şeffaf plak tedavisinde dişlere yerleştirilen ataçmanların retantif özelliğinin oldukça düşük olduğunu kaydeden İlhan Ramoğlu, “Haliyle şeffaf plaklarla ağız bakımını daha kolaydır. Ancak, her iki teknikte de hekimin talimatlarına uyulduğu takdirde de oral sağlığı korumak mümkündür.’’ şeklinde konuştu.

‘‘Braketlerin kopma riski var’’

Sabit tedavide kullanılan braketlerin dezavantajından da bahseden Prof. Dr. Ramoğlu, braketlerin tedavi sonunda söküleceği için belirli bir kuvvete dayanacak şekilde dişlere yapıştırıldığını ve özellikle sert veya içerisinde çekirdek bulunan gıdaların tüketilmesi gibi bazı beslenme alışkanlıklarının braketlerin dişten ayrılmasına sebebiyet verebileceğini ifade etti. Bu durumun ek randevular, uzayan tedavi süresi ve ek maliyetlere sebebiyet vereceği konusunda hastaları uyarırken şeffaf plak kullanan hastaların beslenme alışkanlıklarından daha az ödün verdiklerini belirtti.

‘‘Şeffaf plağın en büyük dezavantajı kontrolün hastada olması’’

Şeffaf plakların kullanımı ile ilgili hastalara uyarılarda bulunan Prof. Dr. Ramoğlu,  ‘Braketler ile yapılan tedaviye ‘‘sabit tedavi’’ denmesinin sebebi braketlerin dişlere yapıştırılmış olmasıdır. Dolayısıyla hasta tarafından çıkarılmaları söz konusu değildir. Ancak, şeffaf plaklar kolayca çıkartılıp takılabilir. Yemek veya kahve-çay araları gibi sebeplerle plakların ağız dışında kaldığı süreler uzarsa, tedavinin başarısız olması söz konusu olabilir.’ dedi.

‘‘Plağın yeterli süre kullanılmaması başarısızlık nedeni’’

Prof. Dr. İlhan Ramoğlu, şeffaf plakların günlük ortalama 20-22 saatlik kullanımını tavsiye etti. Apareyin uzun süre ağız dışında kalmasının, planlanan hareketlerin gerçekleşememesine ve apareyin uyumsuzluğuna neden olacağını aktardı. Uyumu bozulan apareyin, kuvvet iletiminde planın dışına çıkılmasına ve hastaların beklenenden daha fazla ağrı duymasına neden olabileceğini belirtti. “Böyle durumlarda, dişlere ait güncel kayıtların alınması ve yeni apareylerin üretilmesi gerekir. Bu durum, zaman ve maddi kayıplara sebebiyet verecektir.’ diyen Prof. Dr. İlhan Ramoğlu, önemli bir noktaya dikkat çekti.

‘‘Şeffaf plaklarla randevu aralıkları istenildiği gibi ayarlanabilir’’

Prof. Dr. Ramoğlu’na göre şeffaf plaklarla tedavide randevu aralıkların istenildiği gibi ayarlanabilmesi özellikle yurt dışı veya yoğun programı olan hastalar için tercih sebebi. Sabit tedavi, hekimin yaklaşık ayda bir olacak şekilde rutin kontrollerle ilerlemeli. Esasen şeffaf plak hastalarında da rutin kontoller tercih edilse de hastanın aparey kullanımının iyi olduğu durumlarda çok daha geniş aralıklarla randevular verilebilir hatta hasta online olarak uzaktan takip edilebilir.

‘‘Braketlerin tedavi yelpazesi daha geniş’’

Prof. Dr. Ramoğlu son olarak şeffaf plak teknolojisi ne kadar ilerlemiş olsa da bazı diş hareketlerinde braketlerin hala daha etkin olduğu gözlemlenmediklerini belirtti. Bu farkın, kullanılan apareylerin materyal özelliklerinden kaynaklanabileceği söyledi. ‘‘Braketler ve teller tamamen hekimin kontrolü altında olduğu için tedavi esnasında istenilen modifikasyon klinikte kolaylıkla yapılabilir ve tellerin yapısal özellikleri gereği istenildiğinde daha keskin sonuçlar elde edilebilir.’’ diye ekledi.

Ayrıca her iki teknikte de ağız içine yeni bir şeylerin yerleştirilmesinin yumuşak dokularda irritasyona sebebiyet verebileceğini ancak sabit tedavi hastalarında özellikle tedavinin başında bu tarz yumuşak doku yaralanmalarına daha sıklıkla rastlandığını belirtti. ‘‘Bu durum ne kadar geçici de olsa da hastanın yaşam konforunu etkileyebilir’’ dedi.

Prof. Dr. Sabri İlhan Ramoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

 ‘‘Doğru bir teşhisin üzerine bina edilecek doğru bir tedavi planlaması yapıldıktan sonra her iki tekniğin vakaya ve hastanın beklentilerine uygunluğu bu alanda uzman olan hekim tarafından hastaya detaylı olarak anlatılmalıdır ve hastaya en uygun yöntem böyle seçilmelidir. Tüm bunlar detaylı bir şekilde konuşulduktan sonra her iki teknik ile doğru belirlenmiş tedavi hedeflerine ulaşılması mümkündür.’’

Kadınlarda erkeklere oranla 3 kat daha fazla görülen tiroid kanseri, kadınlarda en sık 40-50 yaş erkeklerde ise 60-70 yaş aralığında görülüyor.

Başlangıç dönemlerinde genel belirgin bir bulgu vermeyen tiroid kanserlerinin ilerleyen dönemde farklı bulgularla ortaya çıktığını belirten Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ferit Kerim Küçükler, tiroid kanserinin nodül içindeki hücrelerin kontrolsüz şekilde büyümesiyle ortaya çıktığını belirterek tiroid hastalığı hakkında bilgiler verdi.

Başlangıç dönemlerinde genelde belirgin bir bulgu vermeyen tiroid kanserlerinde, ilerleyen dönemlerde ise hızlı büyüyen tiroid nodülü, ses kısıklığı, öksürük, yutma güçlüğü ve boyunda lenf bezesi büyümesi görülebiliyor. Bu nedenle nodül takibinde düzenli tiroid ultrasonografisi çektirmek büyük önem taşıyor. Tiroid kanseri hakkında bilgiler veren Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ferit Kerim Küçükler hastalığın görülme oranları ve nedenleri hakkında şu bilgileri verdi:

“Kadınlarda erkeklerden 3 kat daha fazla görülen tiroid kanseri, kadınlarda en sık 40 – 50 yaş aralığında görülürken, erkeklerde ise 60 – 70 yaş arasında görülüyor. Her yüz bin kişinin, beş ile onunda tiroid kanseri saptanıyor. Ultrasonografinin daha sık kullanılmaya başlamasından bu yana tiroid kanseri daha fazla sayıda saptanıyor. Ailede tiroid kanserinin olması, obezite, iyot düzeyinin çok düşük veya çok yüksek olması, radyasyon ve kadmiyum maruziyeti gibi çevresel faktörler tiroid kanseri için risk faktörü oluşturuyor. Genel olarak tiroid kanserinde ölüm riski düşük olurken hastalığa göre farklılık gösterebiliyor. Hafif seyreden tiroid kanseri tiplerinde ölüm riski milyonda beş hastayken, hızlı ve kötü seyreden anaplastik kanser gibi tiplerde bu oran yükseliyor.”

TİROİD KANSERİ TANI VE BULGULARI

Normal tiroid hücrelerinin aşırı derecede çoğalması, tiroid bezi içerisinde “nodül” dediğimiz yumru şeklinde oluşumlara yol açıyor diyen Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ferit Kerim Küçükler “Nodül içerisindeki hücreler kontrolsüz büyürse tiroid kanseri gelişir. Tiroid nodüllerin sadece yüzde 5-10 kadarında tiroid kanseri saptanır. Tiroid ultrasonografisi şüpheli nodülleri saptamak için en hassas yöntem. Tomografi, MR ve tiroid sintigrafisi tanı amaçlı kullanılmaz. Tiroid nodülünüz risk faktörleri taşıyorsa tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılması gereklidir. Tiroid nodülü için risk faktörleri; düzensiz sınırlı olması, içinde kireçlenme odakları bulunması, düzensiz kanlanma odakları olmasıdır. Tiroid kanserini saptayabilen bir kan testi bulunmuyor” dedi.

TİROİD KANSERİ ÇEŞİTLERİ

Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ferit Kerim Küçükler tiroid kanserlerinin hücresel özelliklerine göre sınıflandırıldığını belirterek, tiroid kanseri çeşitlerini açıkladı:

Papiller tiroid kanseri: Hastaların %80’inde bu kanser tipi görülür. Bu hastalarda boyundaki lenf bezelerine yayılım olsa bile tedaviye çok iyi yanıt verirler ve genelde yaşam süresini etkilemezler.
Foliküler tiroid kanseri: Hastaların %15’inde bu kanser tipi görülür. Akciğer ve kemik gibi organlara yayılım yaptığında hastalık seyri papiller kanserlerden daha ağır olabilir.
Medüller tiroid kanseri: Nadir görülen kanserlerdir. Ailevi geçişler olabileceği için ayrıntılı değerlendirmeler yapılır.
Anaplastik tiroid kanseri: Bu kanser de nadir görülür ve tedaviye cevabı iyi değildir.

TİROİD KANSERİ TEDAVİSİ CERRAHİ OPERASYON GEREKTİRİYOR

Tiroid kanserinin tedavisinin cerrahi operasyon olduğunu belirten Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ferit Kerim Küçükler tiroid kanseri tedavisi hakkında şu açıklamalarda bulundu:

“Hastalık değerlendirmesine göre tek tiroid lobu (lobektomi) veya her iki lob (total tiroidektomi) operasyonla çıkarılır. Bazı durumlarda lenf bezelerinin de çıkarılması gereklidir. Operasyon sonrası gerekli durumlarda radyoaktif iyot tedavisi ile kalan tiroid hücrelerinin de yok edilmesi sağlanır. Total tiroidektomi uygulanan hastalarımızın ömür boyu tiroid hormonu kullanmaları gereklidir. Tiroid kanserlerinde kemoterapi ve radyoterapi nadiren kullanılır. Hastanın ileri yaşta olması, tümörün tipi, büyüklüğü ve yayılım göstermiş olması hastalık seyrini olumsuz etkiler.”

Açıklamalarına devam eden Küçükler şunları söyledi; “Akciğer, karaciğer ve kemiklere yayılan tiroid kanseri hücrelerini öldürmek için sıcak ve soğuk kullanılabilir. Radyofrekans ablasyonu tedavisinde, elektrik enerjisi kullanılarak, kanser hücreleri yüksek ısı ile öldürülür. Kriyoablasyon tedavisinde ise kanser hücrelerini dondurarak öldürmek için bir gaz kullanılır. Bu tedavi yöntemleri küçük kanser alanlarını kontrol etmeye yardımcı olabilir.”

Kış aylarında çocukların hastalıklara daha yatkın olduğuna dikkat çeken Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı’ndan Dr. Öğr. Üyesi Emine Yanaşoğlu, çocukları hastalıklardan korumanın yolları hakkında bilgi verdi.

Kış aylarında havaların soğuk olması sebebiyle burun ve boğazın aşırı kurumasına bağlı koruyucu mekanizmaların çalışmadığını dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Emine Yanaşoğlu, sürekli kapalı alanlarda kalınması sebebiyle enfeksiyon bulaşının artması,  kış aylarında daha sağlıksız besinlere yönelmek, hareketsizliğin azalması ile vücut direncinin düşmesinin hastalıklara neden olduğunu vurguladı.

Kapalı, Havasız ve Kalabalık Ortamlar Riskli

Düzce Üniversitesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Yanaşoğlu, kış aylarında çocuklarda en sık grip, farenjit, orta kulak iltihabı, sinüzit, bronşit ve zatürre görüldüğünü de sözlerine ekledi.

Çocukların dışarda soğukta vakit geçirmesinin riskli olmadığını belirten Dr. Öğr. Üyesi Yanaşoğlu, “Çocukların kışın daha çok hastalanmasının sebebi soğukta vakit geçirmesi değil, kapalı, havasız ve kalabalık ortamlarda uzun süre vakit geçirmesidir.” dedi.  

“Hastalıklardan Korunmanın En Önemli Kriteri Hijyen Kurallarına Uymaktır”

Okulda ve kreşte hastalıkların daha hızlı yayılmasını önlemek için ebeveynlere tavsiyelerde bulunan Dr. Öğr. Üyesi Yanaşoğlu,  “Çocuklar okul öncesi doktor kontrolünden geçmeliler ve eksik vitamin, mineralleri yerine konmalıdır. Çocuğun okul döneminde bağışıklığını güçlü tutmak için dengeli ve kaliteli beslenmesi sağlanmalıdır. Hastalıklardan korunmanın en önemli kriteri hijyen kurallarına uymaktır. Enfeksiyonlar en çok çocukların ellerini ve kirli materyalleri ağzına sokmaları ile yayılır. Bu nedenle çocuğa yemekten önce ve sonra, tuvaletten çıkarken ellerini su ve sabun ile yıkaması öğretilmelidir. Ebeveynler hastalıkların yayılımını önlemek için hasta çocuklarını okula göndermemelidir. Bu konuda herkesin aynı hassasiyeti göstermesi gerekmektedir. Çocukluk çağı aşıları mutlaka zamanında yapılmalıdır.” ifadelerini kullandı.

“Güçlü Bir Bağışıklık İçin Spor Çok Önemlidir”

Çocuğun okul döneminde bağışıklığını güçlü tutmak için dengeli ve kaliteli beslenmesinin önemine vurgu yapan Dr. Öğr. Üyesi Yanaşoğlu, “Güçlü bir bağışıklık için spor çok önemlidir. Çocuklarımıza yaşına uygun spor aktiviteleri mutlaka yaptırmalıyız.  Yine uyku düzeni bağışıklık sistemi için çok önemlidir.” diye konuştu.

6 ay üstündeki tüm çocukların grip aşısı olabileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Emine Yanaşoğlu, “Astım, diyabet, kalp hastalığı, böbrek hastalığı, nörolojik ya da nöromuskuler hastalıkları olan çocuklara mutlaka öneriyorum. Aşılamadan önce mutlaka hekim görmeli ve aşıya uygunluğu değerlendirilmelidir.” şeklinde açıklamasını sonlandırdı.